Dẫn con đi đám cưới họ hàng, ba mẹ cần dặn trước vài điều: chào ông bà, cô dâu chú rể khi đến, đứng yên trong lúc làm lễ, không chạy lên sân khấu hay giẫm váy cô dâu, ngồi đúng chỗ khi tiệc bắt đầu, và báo ba mẹ khi chán hay mệt. Trẻ 2–4 tuổi khó ngồi yên quá nửa giờ nên cần một người lớn kèm và đồ chơi nhỏ; trẻ 5–7 tuổi giữ được phép nếu được chuẩn bị; trẻ 8–10 tuổi có thể giúp một tay như đón khách, trông em.
Đám cưới khác đám giỗ ở chỗ ồn ào, vui vẻ, đông cả khách lạ, thường kéo dài vào buổi tối hoặc trưa nắng, có nhạc to, có sân khấu. Mỗi thứ đó là một thách thức với trẻ nhỏ. Bài này đi qua các khoảnh khắc của một đám cưới, từ lễ ở nhà đến tiệc ở nhà hàng, kèm cách đỡ cho con khi con không chịu nổi nữa. Phép ăn uống ở tiệc có bài riêng ở danh mục phép ăn uống.
Nói trước với con đám cưới là gì và sẽ diễn ra thế nào
Trẻ dưới năm tuổi có thể chưa hiểu đám cưới là gì. Ba mẹ kể ngắn: "Chú Tùng sắp cưới cô Hà, tức là chú cô thành một nhà. Cả họ đến chúc mừng, có ăn cỗ, có nhạc." Nếu có ảnh cô dâu chú rể, cho con xem trước để con nhận ra họ khi gặp. Trẻ biết mình đi đâu, gặp ai thì đỡ bỡ ngỡ.
Kể cả trình tự: ở nhà có lễ, mọi người đứng nghe các ông bà nói; sau đó lên xe đến nhà hàng; ở nhà hàng có nhạc to, có sân khấu, cô dâu chú rể lên đó; rồi mới ăn. Với trẻ, sự chờ đợi là phần khó nhất, và chờ một thứ mình biết trước sẽ đến thì dễ hơn chờ trong mơ hồ. Ba mẹ có thể dùng mốc con hiểu: "Đến lúc cô dâu chú rể cắt bánh là mình được ăn."
Nếu con được nhờ làm phù dâu nhí, bê tráp hay cầm hoa, ba mẹ tập trước với con ít nhất một lần, tốt nhất ở chính chỗ làm lễ. Trẻ nhỏ đứng trước đông người có thể khóc hay bỏ chạy dù ở nhà đã tập kỹ; ba mẹ nói trước với gia đình cô dâu chú rể rằng có thể đổi người phút chót, để không ai bị áp lực. Vai đó là niềm vui, không phải nhiệm vụ con buộc phải làm.
Năm điều dặn con trước khi đến đám cưới
Không cần một danh sách dài. Ba mẹ chọn năm điều quan trọng nhất, nói trên đường đi bằng giọng vui vẻ, và để con nhắc lại một hai điều:
- Chào khi đến. Chào ông bà, các bác trong họ, chào cô dâu chú rể: "Con chúc mừng cô chú ạ." Trẻ nhỏ chỉ cần khoanh tay và vẫy chào.
- Đi cạnh ba mẹ trong chỗ đông. Sảnh cưới và nhà có đám đông khách lạ, người bưng mâm nóng đi lại. Con nắm tay ba mẹ hoặc ở yên một chỗ ba mẹ thấy.
- Lúc làm lễ, đứng yên và nói nhỏ. Khi các ông bà phát biểu, khi cô dâu chú rể làm lễ gia tiên hay lên sân khấu, con đứng cạnh ba mẹ, không gọi to, không chạy ngang.
- Sân khấu, bánh cưới, váy cô dâu là chỗ không chạm. Trẻ rất thích leo lên sân khấu hay sờ tháp bánh. Dặn trước để con biết đó là chỗ của cô dâu chú rể.
- Mệt, chán, muốn đi vệ sinh thì nói nhỏ với mẹ. Con có đường lui thì không cần quấy để được chú ý.
Dặn xong, ba mẹ nhớ rằng trẻ sẽ không làm được hết. Đặt mong đợi thực tế: trẻ bốn tuổi giữ được hai ba điều là đã tốt. Điều số hai, đi cạnh ba mẹ, là điều an toàn nhất và nên ưu tiên giữ bằng mọi giá.
Chào cô dâu chú rể và họ hàng nhà bên kia
Ở đám cưới, trẻ không chỉ gặp họ hàng nhà mình mà còn gặp cả họ nhà bên kia, những người con chưa từng thấy. Ba mẹ không cần con chào từng người. Khi đứng trước cô dâu chú rể, con nói một câu chúc mừng ngắn; khi được giới thiệu với ông bà nhà bên kia, con khoanh tay chào như với ông bà mình. Thế là đủ phép.
Câu chúc mừng cho trẻ nên thật đơn giản: "Con chúc mừng cô chú ạ", "Chúc cô chú hạnh phúc ạ". Trẻ lớn thêm được điều mình nghĩ thật: "Cô hôm nay đẹp quá ạ." Lời khen hồn nhiên của trẻ con thường làm cô dâu nhớ lâu hơn nhiều lời chúc của người lớn.
Có nhiều người lớn trong tiệc cưới thích trêu trẻ: "Bao giờ cháu lấy vợ?", "Cháu thích cô dâu nào?". Phần lớn là trêu vui, nhưng trẻ nhỏ có thể lúng túng. Ba mẹ cười đỡ một câu rồi đổi chuyện. Nếu ai đó muốn bế con lên chụp ảnh mà con không thích, ba mẹ nói khéo: "Cháu đứng cạnh chụp được không ạ?" Con vẫn ở trong khung hình, chỉ không phải ngồi lòng người lạ.
Chuyện mừng cưới, phong bì là việc của người lớn. Có gia đình cho con cầm phong bì bỏ vào thùng mừng cho vui, cũng không sao, miễn là con không phải nghe những bàn luận về chuyện tiền mừng bao nhiêu.
Trong lúc làm lễ và khi lên sân khấu
Phần lễ là lúc trẻ khó giữ nhất: các ông bà phát biểu dài, người dẫn chương trình nói nhiều, nhạc lúc nhỏ lúc to, trẻ không hiểu gì và không có việc gì làm. Ba mẹ nên chọn chỗ đứng hoặc chỗ ngồi gần lối ra để khi con bắt đầu cựa quậy, mình đưa con ra ngoài một lát mà không làm ai để ý.
Trong túi nên có vài thứ nhỏ giữ chân trẻ: cuốn sổ và bút màu, miếng dán, con thú bông nhỏ. Không có gì ồn, không có gì lăn ra sàn. Đưa cho con lúc lễ bắt đầu, cất đi khi đến phần tiệc. Trẻ có việc trong tay thì ít chạy hơn.
Một tình huống thường gặp là trẻ chạy lên sân khấu khi cô dâu chú rể đang làm lễ, nhất là khi có bóng bay hay pháo giấy. Người lớn xung quanh thường cười, nhưng gia đình cô dâu chú rể có thể không vui khi những bức ảnh quan trọng bị chen vào. Ba mẹ nhẹ nhàng đưa con xuống, không quát to, rồi nhắc lại "sân khấu là chỗ của cô dâu chú rể, mình đứng dưới vỗ tay nhé".
Khi mọi người nâng ly, con cầm ly nước của mình nâng cùng, nói "chúc mừng" theo người lớn. Trẻ rất thích được tham gia như vậy, và đó là cách để con thấy mình là một phần của niềm vui chung mà vẫn đúng phép.
Ngồi tiệc: chỗ ngồi, giờ ăn và tiếng ồn
Tiệc cưới thường bắt đầu muộn hơn giờ ghi trên thiệp, trẻ đói từ trước. Ba mẹ cho con ăn nhẹ trước khi đi để con không quấy vì đói trong lúc chờ lễ. Khi vào bàn, con ngồi cạnh ba mẹ, chờ người lớn trong bàn bắt đầu, không bốc tay món mình thích trước. Những phép này có bài kỹ hơn ở danh mục phép ăn uống, ở đây chỉ cần con nhớ chờ và hỏi.
Nhạc tiệc cưới thường rất to, có khi quá sức tai trẻ nhỏ. Nếu thấy con bịt tai, nhăn mặt, khóc, ba mẹ nên chọn bàn xa loa hoặc đưa con ra sảnh ngoài nghỉ một lúc. Trẻ khó chịu vì tiếng ồn sẽ không thể giữ phép, và đó không phải lỗi của con.
Bàn tiệc cưới thường xếp theo họ hàng, con có thể ngồi cùng bàn với anh chị em họ. Trẻ con ngồi chung dễ vui, cũng dễ ồn. Ba mẹ thống nhất với các phụ huynh cùng bàn một vài quy tắc chung: ngồi ở bàn, không chạy giữa lối người bưng đồ ăn, không ném đồ. Một người lớn ngồi gần các con là đủ để giữ trật tự.
Khi con chán, mệt hoặc quấy giữa tiệc
Đến một lúc, gần như chắc chắn, trẻ nhỏ sẽ chán. Dấu hiệu đến trước khi con khóc: dụi mắt, đòi bế, đi lại liên tục, kéo áo mẹ. Đó là lúc ba mẹ nên chủ động đưa con ra ngoài sảnh, đi dạo một vòng, uống nước, rồi mới quay lại. Mười phút nghỉ có thể đổi được một giờ yên ổn.
Nếu con đã quấy to, đừng cố dỗ tại bàn trong khi mọi người nhìn. Bế con ra chỗ vắng, để con khóc xong, ôm con, gọi tên cảm giác: "Con mệt rồi, ồn quá phải không." Trẻ được hiểu thì bình tĩnh nhanh hơn. Sau đó ba mẹ quyết định: quay lại hay về sớm.
Về sớm không phải thất bại. Với trẻ hai, ba tuổi, có mặt ở phần lễ, chào ông bà, chúc mừng cô dâu chú rể rồi ra về là đã trọn vẹn. Ba mẹ có thể chia nhau: một người ở lại dự tiệc, một người đưa con về. Họ hàng hầu hết đều hiểu chuyện con nhỏ.
Trẻ lớn hơn, bảy tám tuổi, chán theo kiểu khác: ngồi thụt vào ghế, cằn nhằn, đòi về. Ba mẹ có thể giao cho con một việc nhỏ như đi cùng bác chụp ảnh các bàn, trông em họ ở góc chơi, hoặc cho con ra ngoài sảnh đọc sách một lúc. Có việc để làm, con bớt thấy tiệc dài.
Điều nên tránh là doạ con giữa tiệc như "khóc nữa là chú bảo vệ bắt", hay mắng con trước bàn đông người. Những câu doạ có thể làm con im ngay, nhưng để lại nỗi sợ với những nơi đông người, và lần sau đi tiệc con càng dễ quấy hơn.
Ra về và nhắc lại kỷ niệm
Trước khi về, con chào ông bà, chào cô dâu chú rể nếu còn gặp, nói "con về ạ, chúc mừng cô chú". Nếu cô dâu chú rể đang bận tiếp khách, con chào ông bà hai bên là đủ. Trẻ lớn có thể tự đến chào mà không cần ba mẹ dắt.
Trên đường về hoặc hôm sau, ba mẹ cùng con nhắc lại: con thích nhất lúc nào, cô dâu mặc váy màu gì, con có nhớ ai đã chơi với mình. Những câu hỏi này giúp con ghi nhớ đám cưới như một ngày vui của gia đình, và cho ba mẹ biết con đã cảm thấy thế nào.
Nếu ngày hôm đó con đã cố gắng giữ phép, ba mẹ khen cụ thể: "Lúc ông bà phát biểu con đứng yên lâu lắm", "Con chúc mừng cô Hà làm cô ấy cười". Nếu có chỗ chưa ổn, như chạy lên sân khấu, ba mẹ nhắc nhẹ cho lần sau mà không kể đi kể lại. Đám cưới trong họ sẽ còn nhiều, mỗi lần con sẽ làm tốt hơn một chút.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đưa trẻ dưới hai tuổi đi tiệc cưới buổi tối không?
Tuỳ sức con và giờ tiệc. Tiệc kéo dài đến khuya, nhạc to dễ làm bé mệt và quấy. Nếu đi, ba mẹ nên đến phần lễ, chào hỏi rồi về sớm, hoặc gửi bé ở nhà với người thân tin cậy.
Con nhất định không chịu chào cô dâu chú rể thì làm sao?
Ba mẹ chào thay con, để con đứng cạnh. Trẻ ngại người lạ hay ngại chỗ đông là bình thường. Đừng ép con nói hay bị bế lên chụp ảnh. Sau đó, khi đã quen không khí, con có thể vẫy tay chào.
Con được nhờ làm phù dâu nhí nhưng đến lúc lại khóc, không chịu đi?
Không ép. Ba mẹ báo nhẹ với người tổ chức để đổi người hoặc để con đi cùng ba mẹ. Tập trước ở chính chỗ làm lễ giúp nhiều, nhưng trẻ nhỏ vẫn có thể đổi ý phút chót và cần được thông cảm.
Có nên cho con xem điện thoại suốt tiệc cưới để con ngồi yên?
Có thể dùng trong thời gian ngắn, tắt tiếng, khi con đã quá mệt. Nhưng xem suốt buổi thì con không tham gia gì cùng gia đình. Sổ tô màu, miếng dán và những lần ra ngoài nghỉ giúp con giữ phép mà vẫn có mặt trong ngày vui.
Người lớn hỏi trẻ "bao giờ lấy vợ" khiến con xấu hổ, ba mẹ nói gì?
Cười đỡ một câu như "cháu còn đang học lớp hai bác ạ" rồi đổi chuyện. Về nhà, giải thích với con rằng người lớn hay trêu như vậy ở đám cưới, con không cần trả lời nếu không muốn.
Trẻ 9–10 tuổi có thể giúp gì trong đám cưới họ hàng?
Con có thể đón khách cùng người lớn, chỉ chỗ ngồi, trông các em nhỏ trong một góc, giúp mang đồ nhẹ. Giao một vai rõ ràng, có người lớn đi cùng, con sẽ thấy mình được tin tưởng và đám cưới bớt dài với con.